Choroba Hashimoto a suplementacja selenem – szanse i zagrożenia

#

W chorobie Hashimoto w wyniku produkcji przeciwciał anty-tpo i anty-tg dochodzi do nagromadzeniem autoreaktywnych limfocytów, co prowadzi do destrukcji gruczołu tarczowego i niedoczynności tarczycy. Suplementowanie selenem w przebiegu tej choroby stało się bardzo powszechne. W literaturze oraz w szeroko pojętej sieci internetowej znajdziemy informacje o korzystnym wpływie selenu na łagodzenie skutków tej choroby. Łykanie selenu polecają też lekarze prowadzący pacjentów z Hashimoto. Informacje te znajdują pokrycie w przeprowadzonych metaanalizach, które potwierdzają informacje jakoby selen obniżał poziomy przeciwciał anty-tpo, szczególnie u pacjentów z relatywnie wysokim ich mianem, a niskim stężeniem selenu w surowicy krwi. W trakcie 3 miesięcznej suplementacji nie odnotowano żadnych poważniejszych niż problemy natury gastrologicznej objawów lekkiego przedawkowania.​

Badania eksperymentalne przeprowadzone na szczurzym modelu pod koniec lat 80tych ubiegłego wieku dowiodły, że związek między niedoborem selenu a destrukcją tarczycy jest silny.​

Z drugiej jednak strony należy podkreślić, że choroba hashimoto ma swoje podłoże w zaburzonym funkcjonowaniu układu immunologicznego, a wysokie dawki selenu prowadzą do osłabionego jego funkcjonowania. Liczne badania, głównie na populacji amerykańskiej wykazały, że przy wysokim stężeniu selenu w organizmie i dodatkowej jego suplementacji może dojść do rozwinięcia insulinooporności i cukrzycy typu 2.

Selen jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania układu endokrynnego oraz immunologicznego. W organizmie odgrywa przede wszystkim funkcje utrzymującą bilans redox za pośrednictwem enzymów takich jak peroksydaza glutationowa, których głównym zadaniem jest oczyszczanie komórek z tzw. wolnych rodników - cząsteczek powodujących stres oksydacyjny, i co za tym idzie, uszkodzenie komórek. Ponadto selen jest drugim najważniejszym pierwiastkiem warunkującym prawidłowe funkcjonowanie tarczycy, jest składnikiem dejodazy jodotyroninowej, enzymu który determinuje przebieg konwersji tyroksyny (t4) do trójjodotyroniny (t3) - głównego hormonu tarczycy.​

Selen jest pierwiastkiem, którego zawartość w pożywieniu zależna jest od jego zawartości w paszy - w przypadku produktów odzwierzęcych oraz od w glebie - jeśli mówimy o produktach pochodzenia roślinnego. Zawartość selenu w glebie w poszczególnych regionach świata jest bardzo różna. Od bardzo niskiej np. w europie po zbyt wysoką, wręcz toksyczną (Chiny oraz niektóre rejony Ameryki Południowej). W Finlandii zawartość selenu w produktach spożywczych jest najwyższa w europie ze względu na powszechne stosowanie od połowy lat 80tych nawozów z dodatkiem tego pierwiastka. W rejonach wysokiej koncentracji selenu w glebie notowano przypadki chronicznego zatrucia selenem - selenozy. Choroba ta objawia się charakterystycznym czosnkowym zapachem z ust, wypadaniem włosów, łamliwością paznokci, zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz objawami z układu pokarmowego.

Minimalna dawka selenu, która pokrywa zapotrzebowanie organizmu człowieka to 50-70 μg/dzień. W rejonach o niskiej zawartości selenu w glebie jego stężenie we krwi wynosi ok 27 μg/l. Natomiast tam gdzie spożycie selenu przekracza 90 μg/dzień, jego koncentracja w krwi jest już dużo wyższa, ok. 110 μg/l.

Selen jest pierwiastkiem śladowym, którego zarówno zbyt niskie jak i za wysokie stężenia są niebezpieczne dla zdrowia. Granica pomiędzy wartością terapeutyczną a toksyczną podawanego selenu w suplementach jest bardzo płynna. stężenie selenu we krwi na poziomie 300 μg/l może dawać objawy zatrucia tym pierwiastkiem. Natomiast zalecana dawka selenu w suplementach nie powinna przekraczać 200 μg/dzień, przy czym musimy wziąć pod uwagę dodatek selenu do produktów spożywczych, np. w  płatkach zbożowych. Suplementy selenu warto stosować we wczesnym stadium choroby, kiedy można jeszcze uratować wiele tyreocytów. Przy czym, gdy pierwiastek ten osiąga stężenie na poziomie 122 μg/l w surowicy krwi nie powinno się włączać takiej suplementacji, gdyż zwiększa się ryzyko rozwinięcia insulinooporności i cukrzycy typu 2.​

Z jednej strony naturalnym wydaje się przyjęcie założenia, że generalnie niskie poziomy selenu w populacji europejskiej dobrze uzupełniać poprzez suplementację, bez dodatkowego oznaczania stężenia tego pierwiastka we krwi. Jednak w badaniu brytyjskim przeprowadzonym na ochotnikach z początkowym stężeniem tego pierwiastka na poziomie 40 μg/l, gdzie podano 100 μg/dzień preparatu zawierającego selen, uzyskano wzrost stężenia w przedziale 92-148 μg/l, a ten przekracza maksymalną pojemność selenoproteiny P. Selenoproteina P jest swoistym magazynem selenu w organizmie. Stężenie tego pierwiastka na poziomie przekraczającym 140 μg/l powoduje przekroczenie maksymalnej koncentracji selenu w selenoproteinie P, co niesie ze sobą ryzyko selenozy. Większość preparatów zawierających selen, które są dostępne na polskim rynku zawiera dawki w granicach 100 μg i więcej, które w kontekście przytoczonych wyżej wyników w długo stosowane mogłyby okazać się zbyt wysokie.​

Podsumowując, suplementacja selenem w chorobie Hashimoto może wiązać się ze spadkiem miana markerów uszkodzenia tarczycy, jeśli podawana jest pacjentom z niskim poziomem tego pierwiastka w surowicy krwi. Jednak podawanie preparatów z selenem bez uprzedniego oznaczenia jego stężenia we krwi może doprowadzić do wytworzenia objawów chorobowych związanych z toksycznością wywołaną jego nadmiarem.​

Piśmiennictwo: 1. Gunnar F. Nordberg, Bruce A. Fowler, Nordberg M. Handbook on the toxicology of metals, 4th edition. Jan Alexander. Selenium. Elsevier B.V. 2015 2. Goyens P, Golstein J, Nsombola B, Vis H, Dumont JE 1987 Selenium deficiency as a possible factor in the pathogenesis of myxoedematous endemic cretinism. Acta Endocrinology 114 497–502. 3. Toulis KA, Anastasilakis AD, Tzellos TG, Goulis DG, Kouvelas D. Selenium supplementation in the treatment of hashimoto's thyroiditis: a systematic review and a meta-analysis. Thyroid 2010; 20: 1163–1173. 4. Y, XU S, Zhang H, Cao W, Wang K, Chen G, Di H, Cao M, Liu C. Selenium supplementation for autoimmune thyroiditis: a systematic review and meta-analysis. Int J Endocrinol 2014; 2014: 904573. 5. Shrimali RK, Irons RD, Carlson BA, Sano Y, Gladyshev VN, Park JM, Hatfield DL. Selenoproteins mediate t cell immunity through an antioxidant mechanism. J Biol Chem. 2008 jul 18;283(29):20181-5. 6. Gaberšček S, Zaletel K, Schwetz V, Pieber T, Obermayer-Pietsch B, Lerchbaum E. Mechanisms in endocrinology: thyroid and polycystic ovary syndrome. Eur J Endocrinol. 2015 jan;172(1):r9-21. 7. Rayman MP, Stranges S. Epidemiology of selenium and type 2 diabetes: can we make sense of it? Free Radic Biol Med. 2013 dec;65:1557-64.
Powrót do bloga

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Kontakt

rejestracja telefoniczna

+ 48 698 179 478

napisz wiadomość

jluty.poradnia@gmail.com

kontakt skype

jluty.poradnia

adres poradni

ul. Grottgera 19/3
80-311 Gdańsk - Oliwa

numer konta ING Bank

79 1050 1764 1000 0091 2065 4687

Social Media

Facebook

Masz pytanie? Wyślij poniższy formularz

Wyrażam zgodę Dołączenie dodatkowych informacji, np. wyników badań ogromnie ułatwi udzielenie wyczerpującej porady